Piše: Jusuf Trbić

Nedavno preminuli beogradski advokat Srđa Popović, jedan od najumnijih i najmoralnijih ljudi za koje sam ikad čuo, u jednom od posljednjih intervjua upozorio je na strašnu činjenicu da se Srbija odrekla jedine svoje velike ideje – antifašizma. Čovjek koji se usudio javno se suprotstaviti Miloševiću na početku njegove vladavine i potpisati apel da se bombarduje Srbija, da bi se zaustavila njena ratna mašinerija, rekao je i ovo : «Ratko Mladić je samo završio ono što je započeo Draža Mihajlović.»

Povratak četništva i fašizma obilježio je devedesete godine prošlog vijeka i taj talas još traje. A šta je taj novi fašizam – to su na svojoj koži najbolje osjetili Bošnjaci i svi koji su voljeli Bosnu ili su, svojim postojanjem i svojim imenima, smetali ostvarenju velikosrpskog sna. Svemu je prethodila neviđena propaganda i mobilizacija svih nacionalističkih snaga, a onda su po Bosni počele da niču takozvane srpske autonomne oblasti. Proglašene su na svim teritorijama koje je trebalo da obuhvati buduća nova srpska država, bez obzira na to koliko Srba tu živi, a koliko ostalih. Recimo, u SAO Krajina, relativnu većinu imali su Bošnjaci u Prijedoru, Sanskom Mostu i Ključu, u Kotor Varoši su Bošnjaci i Hrvati imali većinu od 70 posto, a u Bosanskoj Krupi je Bošnjaka bilo preko 70 posto. Pa, ipak, tu je proglašena Srpska autonomna oblast. U SAO Hercegovina Foča je imala apsolutnu bošnjačku većinu, u Čajniču je Bošnjaka i Srba bilo po 50 posto, a Rudo nikad nije pripadalo Hercegovini. U Romanijsko-birčanskoj SAO Srbi nisu bili većina ni u jednoj opštini, dok su Rogatica, Vlasenica i Olovo imali apsolutnu većinu Bošnjaka. Kao i Sarajevo, koje je takođe smješteno u ovu oblast. Najzanimljivije je bilo  u SAO Sjeverna Bosna, sa sjedištem u Doboju. Od svih mjesta u toj regiji, Srbi su samo u malom Tesliću bili u većini, i ni u jednoj drugoj opštini. Zapravo, svuda su bili u zanemarljivoj manjini, i u čitavoj toj regiji nije ih bilo više od 20 posto. Kako to može postati srpsko – to su samo oni znali. U Bijeljini je SAO Semberija i Majevica osnovana 19. septembra 1991. godine, pet i po mjeseci prije bosanskohercegovačkog refrenduma o nezavisnosti. U osnivačkom aktu je pisalo da je ta SAO « neodvojivi dio SFRJ i sastavni dioo federalne jedinice BiH koja će se pripojiti Jugoslaviji.» Ni manje, ni više. Plan četnika Draže Mihajlovića ( «Homogena Srbija»), koji nije ostvaren u Drugom svjetskom ratu, «dovršen» je 9. januara 1992. godine  (mjesec i dvadeset dana prije državnog referenduma o nezavisnosti) proglašenjem Republike Srpske, kao države srpskog naroda. Radovan Karadžić je tada izjavio da « više nema jedinstvene BiH.»

Ali, kako može biti formirana srpska država, ako su tu  Srbi manjina, i to na većini teritorija, pogotovo na onim ključnim, i ako su, pri tome, svi ostali već izglasali nezavisnost BiH? Odgovor je bio jednostavan i nalazio se u već pominjanom četničkom programu, koji kaže da je njihov konačni cilj « da  stvore i organizuju homogenu Srbiju koja ima da obuhvati celo etničko područje na kome Srbi žive, i da joj osiguraju potrebne strateške i saobraćajne linije i obezbeđen slobodan privredni, politički i kulturni život i razvitak za sva vremena. Te strateške i saobraćajne linije i čvorovi potrebni za sigurnost, život i opstanak Srbije, iako gdegde ne bi imale srpsku većinu, imaju da posluže Srbiji i srpskom narodu da se ne bi više ponavljala teška stradanja koja Srbima nanose njihovi susedi čim im se pruži prilika.» Na pitanje : kako od manjine stvoriti većinu, , četnici su imali sasvim jasan odgovor.

milosevics_fizzling_opposition

          « Preseljavanje i izmena stanovništva, naročito Hrvata sa srpskog i Srba sa hrvatskog područja, jedini je put da se izvrši razgraničenje i stvore bolji odnosi između njih, a time otkloni mogućnost da se ponove strašni zločini koji su se dešavali u prošlom ratu…»

Program je konkretizovan nizom naredbi. U ljeto 1941. godine četnička komanda je zatražila da se, u cilju stvaranja Velike Srbije, protjera 2, 675.000 muslimana sa teritorija koje će uzeti Srbi, a da se na tim teritorijama naseli 1,300.000  Srba koji će tu biti dovedeni. Sam Draža Mihajlović zatražio je zauzimanje znatnog dijela Hrvatske i «čišćenje Srbije od svih nesrpskih elemenata.». A 20. decembra te 1941. godine stigla je konačna naredba četničkog štaba, da se ide na stvaranje čiste Velike Srbije, koja se sastoji od Srbije, Crne Gore, BiH i Vojvodine, « očišćenih od svih nacionalnih manjina i nenarodnih elemenata.» Ova naredba naglašava potrebu za « čišćenjem muslimanske populacije iz Sandžaka i BiH.»

Tadašnje  četničko uputstvo je bilo nedvosmisleno i novi velikosrpski lideri znali su šta im je činiti. Tim prije što je popis stanovništva 1991. godine pokazao da bi, u slučaju stvaranja Velike Srbije bez etničkog čišćenja, procenat Srba u toj državi bio jedva preko 50 posto. Zato je JNA davno prije rata okupirala dijelove Hrvatske i, naročito, Bosne i Hercegovine, u kojoj je svaki grad bio na dometu vojne artiljerije. Zato su programirani masovni zločini, progoni, koncentracioni logori, bombardovanje gradova, masovna silovanja, pljačka, uništavanje kulturnih dobara « nepoželjnih», ciljano ubijanje intelektualaca, uz neviđenu propagandu i jasnu računicu : ubijaćemo ih i ponižavati sve dok oni ne odgovore istom mjerom. A tada će naš posao biti završen.

Zato su za sve bosanske patriote opasniji oni među nama koji žele da istim načinom odgovore zločincima, jer time samo betoniraju rezultate zločina. A pitanje za one koji još nisu sigurni šta se dogodilo, glasi : da li bi Bosna i Bošnjaci bolje prošli da su pristali da ostanu u sastavu Srboslavije ( a takvih prijedloga je bilo)? Odgovor je : u tom slučaju prošli bi gore, jer bi njihovo istrebljivanje bilo tretirano kao unutrašnja stvar te države. A tad nam ni Bog ne bi pomogao.

A hoće li nam sad pomoći, sad kad je Bosna na udaru velikosrpskog nacionalističkog talasa koji ne posustaje?

Kur’an kaže : «Uzvišeni Allah, uistinu, neće ništa promijeniti u jednom narodu, sve dok taj narod ne promijeni sam sebe.»

Komentari