Piše: Danijel Omeragić

Šef srbijanske diplomatije Ivica Dačić i ministar odbrane Bratislav Gašić prošle srijede u Bruxellesu su sa generalnim sekretarom NATO-a Jensom Stoltenbergom potpisali Individualni partnerski akcioni plan (IPAP), što je najviši stadij saradnje za zemlju koja ne želi da postane članica Sjevernoatlantskog saveza.

Dačić kaže da od sporazuma nema potrebe praviti spektakl i da ga ne treba gledati kao približavanje članstvu, nego kao razvoj dobrih odnosa Srbije i NATO-a. Interes Vlade Srbije je, poručio je sa TV Pink, da gradi dobre i partnerske odnose sa svima, ocjenjujući da je dobra međunarodna pozicija da se poštuje princip vojne neutralnosti.

Srbija je jučer obilježila 16. godišnjicu NATO-bombardovanja. Prema procjeni Vlade Srbije, tokom napada koji su trajali 78 dana poginulo je najmanje 2.500 ljudi (prema pojedinim izvorima, ukupan broj poginulih bio je gotovo 4.000), a ranjeno je i povrijeđeno više od 12.500 osoba. Nedavno objavljeni zvanični podaci Ministarstva odbrane Srbije govore o 1.008 ubijenih vojnika i policajaca.

Kako je u knjizi “Tito i NATO – uspon i pad druge Jugoslavije” napisao nedavno preminuli profesor Fakulteta političkih nauka u Beogradu i bivši jugoslavenski ambasador u Parizu dr. Predrag Simić, prekretnica u ratu NATO-a protiv Jugoslavije bilo je istupanje njemačkog ministra spoljnih poslova  Joschke Fischera, koji je 7. aprila 1999. izjavio da mu je Slobodan Milošević još u martu rekao “da će za nedelju dana završiti sa Albancima” i da je njemačka obavještajna služba došla do saznanja o postojanju plana Potkovica o etničkom čišćenju Albanaca sa Kosova.

Francuska i Rusija su na zasjedanju međunarodne kontaktne grupe u Londonu 22. januara 1999. učinile posljednji pokušaj da spriječe rat na Kosovu sazivajući konferenciju u Rambujeu. Ruska diplomatija je predložila Beogradu da prihvati sporazum, barem u političkom dijelu, ali je Milošević to, za razliku od albanske strane, odbio zbog aneksa B, koji je predviđao da na Kosovu bude raspoređeno 28.000 vojnika NATO-a.

Američki pregovarač Richard Holbrooke se u martu 1999. ponovo našao u Beogradu u posljednjem pokušaju da postigne sporazum s Miloševićem. Kada u tome nije uspio, pred novinarima je u hotelu Hyatt izjavio da odlazi u Bruxelles, gdje će glavnokomandujućeg NATO-a, generala Wesleya Clarka, obavijestiti o neuspjehu pregovora i prepustiti mu dalje akcije, i da “vlasti u Beogradu znaju broj njegovog telefona ukoliko im bude potreban”. Tadašnji generalni sekretar NATO-a Javier Solana ubrzo je Clarku izdao naredbu za napad.

Nepunih devet godina kasnije, 26. decembra 2007, Narodna skupština Srbije je donijela Rezoluciju o zaštiti suvereniteta, teritorijalnog integriteta i ustavnog poretka zemlje. Odluka o proglašavanju vojne neutralnosti Republike Srbije u odnosu na postojeće vojne saveze do eventualnog raspisivanja referenduma na kojem bi se donijela konačna odluka o tom pitanju donesena je “zbog ukupne uloge NATO- pakta, od protivpravnog bombardovanja Srbije 1999. godine bez odluke Saveta bezbednosti do aneksa 11 odbačenog Ahtisarijevog plana, u kome se određuje da je NATO “konačan organ” vlasti u “nezavisnom Kosovu”.

Mnogo toga se u Srbiji u međuvremenu promijenilo. Politika vojne neutralnosti  nije odbačena, ali Srbija je danas okrenutija Zapadu nego proteklih godina. Marko Milošević iz Beogradskog centra za bezbjednosnu politiku kaže da ove nove obaveze prema NATO-u predstavljaju samo širenje stručne saradnje i da nema bojazni da su korak Srbije ka članstvu.

– Istraživanja pokazuju da građani preferiraju politiku saradnje sa svima i kreatori naše politike, koji zavise od njihovih glasova, to su preuzeli i uspostavili su “klackalicu”, što je u ovim okolnostima dobra politika. Evo, čim je ozvaničen najviši nivo saradnje sa NATO-om, najavljena je zajednička vojna vežba sa Rusima. Ma šta javno mnenje mislilo, realnost je da smo prošle godine sa NATO-om imali dvadesetak vojnih vežbi, a sa Rusijom svega dve, objasnio je Milošević za beogradski Alo!

Stoltenberg je nedavno razgovarao i sa srbijanskim premijerom Aleksandrom Vučićem, a Dačić ocjenjuje kako treba očekivati dalji razvoj odnosa sa Alijansom. Naveo je i da je od Stoltenberga dobio garancije da nikakve kosovske oružane snage neće imati pristup na sjever Kosova.

Obaveze Beograda prema Alijansi su sloboda kretanja NATO-vojnika, korištenje vojne infrastrukture, poseban status za NATO-vojnike, otvaranje Regionalnog centra za obuku “Jug” kod Bujanovca za sve zemlje članice Partnerstva za mir i NATO-a, uništavanje viška naoružanja i razmjena podataka sa NATO-om i Evropskom unijom. Sve ono što je Milošević odbio u Rambujeu.

Novinar Politike Miroslav Lazanski, žestoki protivnik ulaska u NATO, kaže da Individualni partnerski akcioni plan predstavlja folklorni potez i da ne znači da NATO može da koristi srpske kasarne, nego Beograd može da bira u čemu će sarađivati. Saradnja protiv terorizma, trafikinga, to je sve po njemu u redu i nije sporno, ali Lazanski smatra da bi crvena linija za neki odnos prema Srbiji, sa ruske strane, bila aplikacija za članstvo u NATO i da se tu mora biti realan. A realnost je da je Srbija iz dana u dan sve bliža NATO-u, unatoč teškim ranama iz 1999. i onom što Rusija misli o širenju Alijanse na zapadnom Balkanu.

 

(oslobodjenje.ba)

Komentari