Sjećanje na velikog revolucionara
Piše: Saud Grabčanović
Uvod
U ovom dobu takozvane tranzicije, a u stvari restauracije liberalno-kapitalističkog sistema, danas se jako malo piše o propaloj Titovoj državi Jugoslaviji i njenom samoupravno – komunističkom sistemu, koji je postojao i vladao na našim prostorima oko 45 godina. Ta država i taj sistem bili su stvoreni nakon završetka Drugog svjetskog rata od strane onih snaga koje su u njemu izvojevale pobjedu.Tu su državu stvorili Titovi partizani i komunisti koji su u ratu porazili fašizam i nacizam, kao i njihove satelite, domaće kvislinge i izdajnike: četnike, ustaše i ostale. Bila je to i prava proleterska revolucija, u kojoj su propala trula i zaostala versajska tvorevina – Kraljevina Jugoslavija i njen kapitalistički sistem iz predratnog perioda, bili zamijenjeni jednom novom modernom komunističkom državom, sa obećavajućim sistemom socijalne pravde i opšte jednakosti za sve njene stanovnike. Danas se taj društveni sistem i Titova država rijetko spominju u medijima, a ako se i spomenu, govori se o njima u potpuno negativnom kontekstu. Za današnje tzv „demokrate“, tačnije etno i klero nacionaliste raznih boja na ovim našim ex.YU prostorima, Titova država je predstavljala „tamnicu naroda“, posebno za hrvatske i slovenačke klero-nacionaliste, kao i za „naše“ fundamentaliste. Na drugoj strani, za srpske nacionaliste ona je bila istorijski promašaj, pošto je njihov nedosanjani san mitska Velika Srbija. Svi oni danas majoriziraju i omalovažavaju tekovine NOB-a i antifašizama. Po svima gore navedenim, Titov komunistički sistem je bio sistem nepravde i tzv. „jednoumlja“ u kojem ništa nije valjalo, sistem u kojem su gažena i nisu poštovana osnovna ljudska, građanska, nacionalna i vjerska prava. Na kulturnom planu bila je gušena sloboda izražavanje, radovi novinara, umjetnika i kniževnika su bili cenzurisani, bio je to jedan nedemokratski sistem u kojem je vladala tortura, progoni neistomišljenika i vjerskih službenika, sistem u kojem je otimana privatna svojina….
Međutim, kada se stvari realno poslože sa historijskog aspekta i kada se taj sistem pogleda i ocijeni kroz prizmu njegovih pozitivnih strana, stiče se sasma drugačije mišljenje o njemu! U suštini jeste to bio jednopartijski sistem u kojem je vladalo jednoumlje. Tačno je da je u tom sistemu vladao komunistički nepotizam u kojem je, ispred moralnih kvaliteta, sposobnosti i stručnosti, bila više vrednovana partijska podobnost i politička poslušnost (a je li danas u ovoj „demokraciji“ to šta drugačije?). Takođe je tačno da su bili progonjeni protivnici sistema, liberali i kleronacionalisti, koji su pokušavali razbiti bratstvo-jedinstvo na kojem je počivala Titova Jugoslavija, to je neosporno, ali stvari moramo gledati realno. Svaka država i svaki društveni sistem, bez obzira bio on demokratski ili nedemokratski, bio on diktatorski ili liberalni, bila to kraljevina ili republika, kada bude ugrožen, brani se svim demokratskim i nedemokratskim sredstvima! Tačno je da su u Titovoj državi postojali cenzura i gušenje slobodnog izražavanja. Čovjek o kojem ću vam govoriti u ovom radu bio je glavni cenzor u ta vremena u BiH, i to po partijskom zadatku! Međutim, potpuna sloboda izražavanja i pisanja ne postoji nigdje na svijetu, ni u zemljama sa najsavršenijom demokratijom. I tamo postoje standardi koji se moraju strogo poštovati, zna se „ko kosi a ko vodu nosi“, u protivnom, slijede sankcije!
Komunistički društveni sistem koji je vladao u Titovoj Jugoslaviji je, kao i svaki drugi, imao svojih vedrijih i pozitivnijih strana od navedenih nedostataka. U njemu nisu tekli med i mlijeko, ali smo zato imali stabilnu i jaku državu koja je bila politički i ekonomski neovisna i od Istoka i od Zapada, za razliku od malih i slabašnih državica koje danas postoje na njenom mjestu na ovim prostorima, i koje su danas. sve do jedne. najobičnije igračke i marionete velikih sila! Titova Jugoslavija je u svoje vrijeme predstavljala primjer u svijetu i bila je glavna zvijezda vodilju za male, slabe i porobljene narode i nacije, posebno u Africi, Aziji i Latinskoj Americi. Priče o totalnom nedostatku ljudskih prava i vjerskih sloboda u Titovoj državi su obične nebuloze i laži! Navešću samo jedan primjer koji će onima koji to tvrde začepiti usta: za vrijeme 45 godina postojanja „zle“ komunističke vlasti u BiH je izgrađeno više novih džamija nego za svih 350 godina osmanske vlasti !
Čovjek o kojem ću vam pričati u ovom radu je Hasan Grabčanović, naš Bijeljinac, veliki komunista i revolucionar, koji je zajedno sa svojim drugovima gradio tu državu i taj sistem, i to najprije sa puškom u ruci, a onda perom u istoj ruci. Hasan je bio stari prijeratni komunista, koji je u komunističke redove pristupio još u vrijeme kada je pohađao gimnaziju u Bijeljini, gdje je postao skojevac. Zbog svog komunističkog opredjeljenja mlađani Hasan je bio progonjen u to vrijeme. Pred rat Hasan se upisao na Pravni fakultet u Beogradu, gdje se u toku studija uključio u rad tajne patrijske ćelije i bio primljen u KPJ. Tu se on upoznao i sprijateljio sa nizom mladih komunista kao što je bio Ivo Lola Ribar, od kojih će mnogi kasnije igrati značajnu ulogu u revoluciji i ratu. Pred sam rat Hasan je uspio završiti pravni fakultet u Beogradu, nakon čega se vratio u rodnu Bijeljinu. Kada je počeo rat, propala Kraljevina Jugoslavija i nastala NDH, Hasan je kao komunista odmah bio uhapšen u Bijeljini i interniran u logor Jasenovac. Pravim čudom je preživio taj logor smrti iz kojeg se uspio izbaviti uz pomoć svog brata Mustafe. U martu 1942. godine otišaoje u partizane i bio aktivni učesnik u Drugom svjetskom ratu, a nakon njega je učestvovao u stvaranju i izgradnji novog društvenog sistema, čemu je posvetio cijeli svoj život. On je participirao u vlasti te države od njenog postanka pa sve do njene neslavne propasti. Učestvovao je u vlasti na saveznom nivou, ali je najduže vremena proveo u vlasti na republičkom nivou u tadašnjoj NR, a kasnije SR Bosni i Hercegovini. Posebno se istakao u borbi za ravnopravan položaj naše republike BiH u odnosu na ostale republike, koje su sve zajedno tvorile Jugoslaviju kao federalnu državu ravnopravnih republika i ravnopravnih naroda i narodnosti. Njegov doprinos je posebno veliki na kulturnom planu, pošto je on dugo godina bio ministar (sekretar) za kulturu i prosvjetu SR BiH.
Novi društveni sistem koji je Hasan gradio sa svojim drugovima, u vrijeme kada je nastao, bio je bezrezervno prihvaćen od većine stanovnika na našim prostorima. U početku svoga postojanja, nova država sa novim društvenim sistemom doživjela je veliki ekonomski razvoj, kao i kulturni napredak. Jugoslavija je u vrijeme nakon rata pod vođstvom komunista doživjela nevjerovatno brzu industrijalizaciju i golemi ekonomski napredak. Titova Jugoslavija je od jedne vrlo zaostale agrarne zemlje „preko noći„ postala moderna zemlja sa jakom industrijom i velikim brojem novoizgrađenih fabrika i otvorenih rudnika, sa modernom putnom i željezničkom infrastrukturom, sa nizom novoizgrađenih hidrocentrala i termoelektrana i opštom elektrifikacijom, velikim brojem novih stambenih objekata za radničku klasu širom zemlje….. Industrijalizaciju je pratio razvoj besplatnog školstva i obrazovanja stanovništva, kao i razvoj besplatne zdravstve zaštite. Zahvaljujući dobro organizovanom obrazovnom sistemu i masovnom opismenjavanju, Jugoslavija je za kratko vrijeme prestala biti „tamni vilajet“ sa ogomnim brojem nepismenog stanovništva. Hasan ima posebno velike zasluge za razvoj obrazovnog sistema u našoj Republici BiH u tom periodu.
Mi, koji smo u „trećoj životnoj dobi“, danas se sa sjetom i nostalgijom sjećamo tih za nas sretnih vremena u kojima smo odrastali, bezbrižno živjeli, školovali se, zasnivali porodice i rješavali stambena pitanja. Sjećamo se danas te naše nesretne zajedničke domovine u kojoj nije vladalo lažno izobilje kao u truhlom kapitalističkom sistemu na Zapadu, gdje je tada vladala tzv. „demokratija“, ali je zato vladalo jedinstvo u državi, pravda i red, jednakost svih pred zakonom bez obzira na naciju, vjeru i rasu. Imali smo državu u kojoj je bilo riješeno nacionalno pitanje svih njenih naroda i narodnosti, posebno nakon donošenja ustava iz 1974. godine. Hasan ima velike zasluge u donošenju ovog ustava, kojim su stvoreni preuduslovi za nezavisnost BiH !
Jedino što u Yugi nije nikako bilo u redu jeste to što se dugo godina odlagalo konačno rješenje nacionalnog pitanja Muslimana (danas Bošnjaka), za šta su posebne zasluge imala tadašnja rukovodstva naših istočnih i zapadnih susjeda, vođstva naših susjednih „bratskih“ republika SR Srbije i SR Hrvatske. Ta su se rukovodstva opirala priznanju naše nacije dug vremenski period, sve od kraja rata i nastanka nove Jugoslavije. Razlog tome je bio njihov pritajeni i perfidno, u komunističku oblandu, uvijeni etno-nacionalizam, iz kojeg su proizilazile njihove aspiracije na teritoriju naše republike. Oni su tako „kupovali vrijeme“ u iščekivanju promjena koje će nastati nakon Titove smrti. Ipak na njihovu žalost, nacionalno pitanje Muslimana je bilo riješeno krajem šezdesetih godina prošloga vijeka i to uz veliku Titovu pomoć i podršku. U toj borbi za konačno rješenje našeg nacionalnog pitanja Hasan Grabčanović ima posebne zasluge.
Pod Titom smo imali državu u kojoj je dugo godina etno-nacionalizam bio nepoznata kategorija, imali smo državu u kojoj je vladao sistem socijalne pravde, imali smo državu u kojoj je radnička klasa upravljala državnim preduzećima preko svojih izabranih predstavnika. U našoj zemlji radnici su dobijali na korištenje društvene stanove, koji su danas postali njihova privatna svojina, ili, prema ličnom izboru, povoljne kredite za stambenu izgradnju, zdravstvena zaštita je bila dobro organizovana i besplatna kao i školstvo…Poseban napredak u našoj zemlji, kao i našoj Republici BiH, bio je na polju obrazovanja, kulure i umjetnosti. Na tom polju je uloga Hasana Grabčanovića bila posebno značajna, s obzirom na to da je on dugo godina obavljao dužnost republičkog ministra za kulturu i prosvjetu u NR BiH, a kasnije SR BiH.
Jugoslovenski Titov komunizam je bio društveni sistem u kojem su sve velike firme bile društvena-zajednička svojina i koji je imao rješenje za sve aspekte života, osim za tržišnu ekonomiju, što je vremenom izazvalo njegovo zaostajanje i slabljenje, a na kraju i urušavanje. Postepena propast komunističkog sistema je započela još u vrijeme Titovog života, krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina prošloga vijeka. Slabljenje komunističke vlasti je izazvalo jačanje etno-nacionalizama unutar tadašnjih republika koje su sačinjavale našu zajedničku domovinu. Ovo je vremenom izazvalo stalne, prikrivene i vješto „uvijene“ sukobe između partijskih rukovodstava YU republika, a na kraju je, nakon Titove smrti, došlo i do otvorenih sukoba između republičkih moćnika. Nakon Titove smrti došlo je do ogorčene političke borbe između srpskih komunista, na jednoj strani, i hrvatskih i slovenačkih komunista na drugoj strani, za vlast i vođstvo u državi. Srbija je htjela unitarizaciju države, dok su se druge dvije republike zalagale za konfederaciju. Posebna ličnost koja se u to vrijeme pojavila i pokušala prigrabiti svu vlast u svoje ruke u bivšoj Jugoslaviji, bio je suludi srpski komunista i perfidni nacionalista Slobodan Milošević. On je sa svojim pristalicama pokušao srušiti nepodobna republička vođstva u drugim republikama, a na njihovo mjesto instalirati svoje trabante. Taj svoj „projekat“ on je nazvao „antibirokratska revolucija“, pa je tako pokušao da sruši rukovodstvo i u BiH. Cilj te kobajagi revolucije je bila unitarizacija Jugoslavije i oduzimanje prava republikama. Tadašnje rukovodstvo BiH, a sa njim i Hasan, koji je bio u penziji, našlo se tada na udaru besomučnih napada i monstruoznih optužbi isfabrikovanih u srbijanskoj kuhinji laži. Hasan se u to vrijeme aktivirao iz penzije i aktivno se suprotstavio tim pokušajima rušenja samostalnosti naše republike i unitarizacije Titove Jugoslavije.
Ovi vješto kamuflirani sukobi, koji su u početku bili verbalni između YU komunista, dobili su novu opasnu dimenziju kada je došlo do propasti jugoslovenskog socijalizma i stvaranja tobožnjih demokratskih, a u stvari nacionalističkih i neo-fašističkih političkih stranaka na našim prostorima. Posebnu dimenziju napetostima u tom periodu dalo je tadašnje rukovodstvo SR Srbije pod vođstvom monstuoznog Slobodana Miloševića i novo, kobajagi „demokratsko“ rukovodstvo SR Hrvatske, predvođeno Franjom Tuđmanom, starim nacionalistom, bivšim Titovim komunističkim generalom i udbašem. Ovi, u početku verbalni sukobi, ubrzo su prerasli u otvorene oružane sukobe, u kojima se je JNA, koja je trebala biti neutralni i kohezioni faktor koji štiti cijelu Jugoslaviju, opredijelila za samo jednu stranu (Slobinu Veliku Srbiju), što je na kraju dovelo do krvavih bratoubilačkih ratova i na kraju do potpune disolucije i nestanka zajedničke nam države. Kada su u proljeće 1992. godine uslijedili agresija i rat u BiH, Hasan je bio penzioner u poznim godinama i bio je van politike i političkih zbivanja u našoj zemlji. Cijeli rat, agresiju na našu zemlju i opsadu Sarajeva Hasan je sa suprugom proveo u svom stanu u Sarajevu, dijeleći sudbinu sa svojim sugrađanima. Proveo je rat u velikoj bijedi i nemaštini, dočekavši Dejtonski mirovni sporazum i konačni mir u našoj zemlji.Tako je Hasan Grabčanović, na svoju veliku žalost, doživio propast države, ideje i sistema za koji se borio. Umro je u Sarajevu ubrzo nakon sklapanja mira u Dejtonu.
I na kraju pitanje zašto je propao naš pokušaj ,,izgradnje Titovog socijalizma”, i to u ovako krvavim bratubilačkim sukobima na ovim prostorima? Moje je mišljenje da se naš socijalizam vremenom izvitoperio i izrodio u svoju suprotnost, kao što se dogodilo sa sličnim utopijskim ideologijama u istoriji, koje se nazivaju religijama: izvornim islamom, kršćanstvom i ostalima. Sve religije su se vremenom odrodile od svoje prvobitne funkcije, filantropske ljubavi prema čovjeku. Tako se, na primjer, nikada nije čuo glas Vatikana da u ime Biblije i u ime izvornog kršćanstva osudi zločine u Drugom svjetskom ratu kao i one ranije, SPC nikada nije, u ime izvornog kršćanstva, osudila genocid nad Bošnjacima u Srebrenici, kao i one ranije a islamska se zajednica danas rijetko ograđuje od ISISA i sličnih radikalnih i terorističkih pokreta koji nemaju veze sa izvornim islamom! Tako je vremenom nestalo prvobitnog kršćanstva, izvornog islama i judaizma, koji su bili vjere ljubavi i jednakosti pred bogom i narodom, one su postale suprotnost same sebi. Halife, pape i patrijarsi su postali monarsi. Monarh znači vladavina jednog, monarsi su praktično postali bogovi – nebeska bića, jer su smatrali da su nepogrešivi. Slični procesi su se odigrali u našoj i svjetskoj komunističkoj ideologiji. Komunistički drugovi su se vremenom odrodili od običnog čovjeka i postali su nova božanstva. Jedan lijepo zamišljen i pravedan društveni sistem se vremenom izrodio u suštu suprotnost samome sebi! Među vodećim „komunistima“ na YU prostorima nastao je proces u kojem je osnovna esencija te ideje bila izgubljena, prevladao je revizionizam koji ih je odveo u pogrešnom pravcu i u „ćorsokak“, što je na kraju bio njen smrtonosni rušitelj. Gubitak marksističke esencije je bio zamijenjen vrlo lošim surogatima: republičkim etatizmom, borbom za vlast i ličnim egoizmom, uvijenima u klero-nacionalističku oblandu. Na kraju su Titovi nasljednici, koji su vladali poslije njega, „pustili duha iz boce“, strašnu avet fašizma poraženu u Drugom svjetskom ratu, koja je dokrajčila Titov pogrešni put u socijalizam i koja je konačno usmrtila Jugoslaviju!
(nastaviće se)
