Piše: Jusuf Trbić
Sreo sam mnogo ljudi koji se i danas s nostalgijom sjećaju svog “služenja” vojske u nekadašnjoj našoj domovini. JNA je tada bila, kako se govorilo, “kovačnica bratstva i jedinstva”, temelj postojanja države i zajedničko dobro svih Jugoslovena. Vojska je uživala apsolutno povjerenje i poštovanje, čak i na početku rata protiv Bosne. Sjećam se kako su Bijeljinci bježali da se sklone u kasarnu u gradu i u Golom Brdu, nadajući se da će ih “njihova” vojska zaštititi. Neki od njih svoju naivnost su platitili glavom. Jer, ta voljena, zajednička vojska davno prije toga stavila se u službu velikosrpskog nacionalizma i postala njegova udarna pesnica.
Pred Haškim tribunalom je iznijeto mnogo dokaza o tome da se vojni vrh JNA već 1991. pripremao za rat u BiH i da je još u proljeće te godine JNA počela da naoružava Srbe. Oružje i municija, dopremani iz Slovenije i Hrvatske, dati su SDS-u, koji ih je dijelio svojim pristalicama. JNA je srpskim snagama u Bosni dala, pored ostalog, 300 tenkova. 800 oklopnih transportera i 800 komada teške artiljerije, uz helikopetere i avione. U januaru 1992. godine u BiH se nalazilo 100 hiljada vojnika, uz brojne paravojne formacije i takozvani “naoružani narod”. O tome je govorio i general Milutin Kukanjac, nekadašnji komandant Druge vojne oblasti JNA. “ Srbi u BiH su dobili gotovo celokupno naoružanje, municiju, minsko-eksplozivna sredstva. Gorivo, rezervne delove, hranu i druga materijalna sredstva od JNA, koja je dekretom Predsedništva SFRJ od 4. maja 1992. godine prestala da postoji. JNA je u BiH izmestila na sigurne prostore više od 90 posto naoružanja, ubojnih sredstavasvih vrsta i druge opreme i sve je to predato Republici Srpskoj, koja je time naoružala svoju vojsku.” (Borba, 23. novembar 1993.) U TV intervjuu iz 1994. on kaže i ovo: “Vojska kojom sam ja komandovao je po prvi put zaokružila srpske zemlje zajedno sa srpskim narodom na tim prostorima”.
Inače, general Kukanjac je svojevremeno u TV intervjuu koji i danas možete naći na društvenim mrežama, raskrinkao laž o pogibiji 42 srpska vojnika (neki su pominjali i više) u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu početkom maja 1992. godine. “Činjenica je da je poginulo šest ljudi. Kažu mi da je poginulo 199 ljudi. Ja sam maltene toliko imao u koloni, to su strašne stvari, to je propaganda…, kaže on. Važno je da je Tužilaštvo u Hagu smatralo da je napad na kolonu bio legitiman vojni cilj.
A kako je izgledala saradnja JNA sa “narodom” pokazali su pokolji civila u Bijeljini, Brčkom, Zvorniku, Bosanskom Šamcu, Prijedoru, Vlasenici…
Zvanična odluka o formiranju Vojske RS-a donijeta je 12. maja 1992. godine. Ta vojska je formirana od jedinica JNA koje su ostale na teritoriji BiH, nakon što se JNA navodno povukla iz Bosne, i od jedinica teritorijalne odbrane u kojima su bili isključivo Srbi. Tim jedinicama su pridodate i razne dobrovoljačke jedinice, koje su djelovale pod zajedničkom komandom. Bivša JNA se formalno povukla u Srbiju, što je bila predstava za svijet, predstava koja je ubrzo raskrinkana. Jer, sve je ostalo isto, od organizacije do načina vođenja rata, a, kako je Biljana Plavšić potvrdila u Hagu, naredbe su dnevno stizale iz Beograda. Svi oficiri, uključujući i Ratka Mladića, bili su u službi Vojske SR Jugoslavije, to jest Srbije, tu su dobijali platu, liječenje, penzije. I komande, naravno. Sve je dolazilo iz Srbije: oružje, municija, hrana, nafta, vojni planovi, a vlasti u Srbiji su organizovali racije, hvatali mlade ljude rodom iz BiH i silom ih slali na front. Danas preživjeli nemaju nikakva boračka prava, jer Srbija ne priznaje da je bila u ratu.
Prevara sa navodnim ukidanjem JNA u Bosni otkrivena je vrlo brzo.
Već 30. maja 1992. godine, nekadašnjoj SR Jugoslaviji, zajednici Srbije i Crne Gore, uvedene su sankcije međunarodne zajednice, i to rezolucijom Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija br. 757. Sankcije su proširivane i pooštravane rezolucijom 787 od 16. novembra 1992. i, naročito, rezolucijom 820 od 17. aprila 1993. Razlog je bila agresija na BiH. To je bilo u skladu s ranijim zahtjevom Evropske zajednice od 11. maja te godine i Deklaracijom KEBS-a od 12. maja u kojoj se potvrđuje agresija na BiH. U avgustu 1992. Generalna skupština UN-a donijela je rezoluciju u kojoj se takođe zahtijeva da odmah prestanu svi oblici miješanja srbijanske i hrvatske vojske u sukobe u Bosni i Hercegovini i da se jedinice srbijanske JNA i dijelovi Hrvatske vojske povuku, stave pod kontrolu republičke vlade ili raspuste i razoružaju. Nakon što je SR Jugoslavija samo prividno povukla vojsku, jednoglasno usvojenom Rezolucijom 757 Vijeća sigurnosti 30. maja 1992. uvedene su međunarodne sankcije. Bile su to najteže sankcije ikad uvedene nekoj državi, a njima se pridružila i Rusija.
Novembra iste godine, nova rezolucija Savjeta bezbjednosti UN osudila je kršenje međunarodnog prava – uključujući etničko čišćenje u Bosni i Hercegovini – i ometanje humanitarne pomoći. SR Jugoslavija je isključena iz UN-a i svih međunarodnih organizacija. Uz to, agresija Srbije i Hrvatske na BiH dokazana je u nizu presuda Haškog tribunala. Presudom Međunarodnog suda pravde Srbija je presuđena kao jedina država u svijetu kriva za nesprečavanje i nekažnjavanje genocida. Niz presuda potvrđuju da je Srbija stvorila, finansirala, popunjavala, naoružavala i vodila vojsku bosanskih Srba, ali i da su trupe Vojske SRJ direktno identifikovane na nizu lokacija tokom cijelog rata, recimo na području Posavine 1994. godine. Beograd je imao sveukupnu kontrolu nad VRS, to nisu bile dvije zasebne vojske, već jedna ista struktura koja je imala isti cilj: stvaranje etnički čiste srpske teritorije u BiH.
Rezultat rada Tribunala je i osam presuda za agresiju na BiH, pet za Hrvatsku i tri za Srbiju. To su presude za udružene zločinačke poduhvate u kojima su učestvovali najviši zvaničnici iz Hrvatske, Srbije, takozvane Herceg Bosne i entiteta Republika Srpska. Za najteže zločine je odgovarao kompletan vojni, politički i policijski vrh RS-a, i ne postoji ni jedan od najtežih ratnih zločina za koji neko od njih nije osuđen. Te presude danas su izvor prava i dio prakse međunarodnog pravnog sistema, to je neosporna tekovina koja sadrži hiljade dokaza, dokumenata i svjedočenja, i u civilizovanom svijetu nije moguće negirati tako utvrđene činjenice. Nepriznavanje genocida, negiranje haških presuda i stalni pokušaji da se novim „istraživanjima“ i presudama poništi već dokazana istina ne mogu ništa promijeniti.
Toliko za one koji i danas tvrde da agresije nije bilo.
