Piše: Saud Grabčanović

Krimski kanat, han  Murad Giraj

   Jedan od najvećih, najznačajnijih i najvjernijih saveznika Osmanskog carstva, u ratovima koje je vodilo, bila je država Krimski kanat koju su naseljavali Tatari, narod muslimanske vjere sličan Turcima. I u opsadi Beča, kao i u ratu koji je slijedio, Krimski kanat, predvođen svojim hanom Muradom Girajem, bio je saveznik Osmanlija. Han Murad Giraj (مراد كراى,)  vladao je Krimskim kanatom od 1678. do 1683. godine (živio je od 1627. do 1696.godine). On je bio han Krimskog kanata između prve i druge vladavine njegovog rođaka Selima I Giraya. Otac mu je bio Mubarek, jedan od mnogih sinova Selameta I Giraya (1608-1610). Trojica  njegovih amidža bili su hanovi. Niko od njegovih potomaka nije bio han. Za vrijeme njegovog kanstva njegov nuredin bio je budući kan Sadet III, a kalga mu je bio Tokhtamiš, brat budućeg hana Safe Giraya. Murad je ranije, od 1659. do 1663. Godine, bio je nuredin tokom druge vladavine rođaka Mehmeda IV Giraya. Potom se povukao u Tursku. 1678. Godine,  uz osmansku pomoć je postavljen za hana umjesto njegovog rođaka Selima I koji je loše prošao u opsadi kozačkog grada Čihirina u Ukrajini. Bilo je to u vrijeme rusko-turskog rata (1676–1681). Nakon još borbi, u koje je bio upleten i Krim, Bahčisarajskim ugovorom (1681.) priznata je turska kontrola nad zapadnom Ukrajinom. Kada je 1682. godine Osmansko carstvo zaratilo sa Svetim Rimskim carstvom, Krimski kanat je ušao u rat na strani Osmanlija i napao na Poljsku. U tom ratu, kao i u opsadi Beča, sudjelovalo je oko 40.000 krimskih vojnika. (Hammer, III, 745; Poujoulat, 153.) Tatarska vojska  je imala veoma loš učinak u tom ratu kojeg su Osmanlije izgubile. Nakon poraza pod Bečom i povlačenja Tatara, han Murad Giraj je bio uklonjen. Nakon smjene Murad se povukao na imanje u blizini grada Jambola u Bugarskoj gdje je i umro 1695. godine.

Vazalna kneževina Transilvanija, knez Mihael I Apafi

Mihael Apafi (mađarski: Apafi Mihály; 3. novembar 1632 – 15. april 1690)  bio je knez Transilvanije od 1661. godine pa sve do svoje smrti. Kneževina Transilvanija nastala je nakon raspada Ugarske u drugoj polovini 16. vijeka. Kneževina je uključivala Transilvaniju i druge teritorije istočno od rijeke Tise, poznate kao Partium. Vladari Transilvanije su plaćali godišnji danak osmanskim sultanima i nisu mogli voditi nezavisnu vanjsku politiku. Oni su takođe održavali poseban odnos s habsburškim vladarima koji su držali  ostatke Ugarske (na sjeveru i zapadu srednjovjekovne Ugarske). Iako su bili osmanski vazali, oni su formalno priznavali da je njihova kneževina zemlja Svete ugarske krune. U opsadi Beča je Apafi učestvovao sa svojim trupama kao osmanski saveznik. Vojsku kojom je, po sultanovom naređenju Apafi komandovao,  sačinjavali su kršćanski vojnici nekoliko osmanskih vazalnih kneževina Transilvanije (Erdelja), Vlaške i Moldavije. U operaciji opsade Beča trupe pod komandom Apafija su bile zadužene da čuvaju brdo Kalemberg u zaleđu grada i ne dozvole bilo kakvo iznenađenje sa te strane. Međutim, ove trupe su izdale Turke i bez borbe se povukle sa Kalemberga omogućivši  prolazak kršćanske antiopsadne armije pod komandom Jana Sobjeskog ka Beču. Apafi je ostao osmanski vazal i podržavao ugarske pobunjenike protiv Habzburga, sve do osmanskog poraza u bitci kod Beča. Nakon osmanskog poraza Apafi je prešao na stranu Habzburga i zatražio je od njih nagradu za presudnu pomoć koju su im njegove trupe dale. Nakon dužih pregovora sa Leopoldom 27. septembra 1687. godine on je zaključio ugovor sa Austrijom.Tim ugovorom car Leopold je nagradio Mihaela Apafija i potvrdio mu vlast u Transilvaniji.

                                                                        (Nastaviće se)