Piše: Jusuf Trbić
Ovih dana se dosta govorilo o presudi čelnicima Službe državne bezbjednosti Srbije Jovici Stanišiću i Franku Simatoviću od prije tri godine. Razlog nije samo godišnjica izricanja te presude, niti već i ranije viđeni zahtjevi da se zbog navodnog lošeg zdrastvenog stanja zločinci puste na slobodu, već i nešto mnogo važnije od toga: presuda ovoj dvojici je bila dokaz da je Srbija izvršila agresiju na BiH i da je za to odgovorna srbijanska vlast. To je važno zbog pravde, ali i istorijske istine, jer je na djelu i dalje državna strategija negiranja agresije i zločina, i u to su upregnute sve snage, od političara, škola, istoričara, medija, intelektualaca i crkve, do običnih građana. Ali, pred neumoljivim činjenicama ta strategija pada u vodu.
Da se podsjetimo.
U presudi je navedeno: “Pretresno vijeće je zaključilo da je postojao udruženi zločinački pothvat i da mu je zajednički zločinački cilj bio prisilno i trajno uklanjanje većine nesrba iz velikih dijelova Hrvatske i Bosne i Hercegovine putem počinjenja ubojstava, deportacije i progona” Prema nalazima Tribunala, uloga srbijanske Državne bezbjednosti ogledala se u logističkoj i finansijskoj podršci, jer je utvrđeno da je ova Služba državne službe bezbjednosti bila sastavni dio ratnih operacija i da je pružala sve usluge logistike, finansiranja i obuke. Presuda se odnosi i na kontrolu navodnih paravojnih formacija kao što su „Arkanovci“, “Crvene beretke“ i “Škorpioni”. Jedan od najvažnijih zaključaka suda jeste da ove takozvane paravojne formacije nisu bile grupe „nekontrolisanih dobrovoljaca“, već su djelovale kao dio šireg državnog aparata Srbije. Vrh srbijanske vlasti je, preko ove Službe, bio uključen u operacije koje su za cilj imale etničko čišćenje na teritorijama BiH i Hrvatske. Pritom, Služba nije pružala samo tehničku pomoć, već i komandnu podršku snagama koje su vršile zločine na terenu.
Tako je potvrđeno ono što je konstatovano i u nizu ranijih presuda Tribunala, a što je jasno istakao glavni tužilac Serž Bramerc nakon izricanja presude: …“da u BiH nije bio građanski, već međunarodni sukob u kojem su sudjelovala i politička vođstva susjednih zemalja, u ovom slučaju konkretno Beograda“. Sud je ubjedljivo dokazao da su Srbija i Hrvatska izvršile agresiju na BiH, u cilju stvaranja Velike Srbije, a kasnije i Velike Hrvatske, i to se više ne može osporiti. Dakle, država Srbija je komandovala arkanovcima, Crvenim beretkama, Škorpionima i drugim zločinačkim skupinama i odgovorna je za sve što su oni radili. Nisu Arkan i njegova jedinica došli na izlet u Bijeljinu uoči 1. aprila 1992. godine, već po zadatku, što su potvrdile i pismene komande Glavnog štaba vojske tadašnje Jugoslavije. Zadatak je bio da masovnim zločinima nad civilima započnu etničko čišćenje, koje je bilo i cilj agresije.
Stanišić i Simatović presuđeni su za zločine u šest opština koje su navedene u optužnici (u Bijeljini, Zvorniku, Doboju, Trnovu, Bosanskom Šamcu i Sanskom Mostu), ali i za udruženi zločinački poduhvat (UZP), koji je, kako piše u presudi, organizovan “s ciljem prisilnog i trajnog istjerivanja, kroz počinjenje progona, ubistava, deportacija i nehumanih djela (prisilnih preseljenja), većine nesrpskog stanovništva, prvenstveno Hrvata, bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, sa velikih područja Hrvatske i Bosne i Hercegovine”.
Presuda je važna i zbog toga što je potvrđeno da je tokom cjelokupnog trajanja agresije postojao plan o uklanjanju nesrpskog stanovišta, a osuđeni su najviši rukovodioci službe koja je i danas glavni instrument politike Srbije u regionu. Srbija je tako sasvim jasno osuđena za agresiju i zločine počinjene u Bosni. Uz to, Sud je utvrdio i postojanje jedinstvenog obrasca, koji potvrđuje plan etničkog čišćenja. Počev od napada na hrvatsko selo Kijevo, avgusta 1991., piše u presudi, “pojavljuje se jasan obrazac zločina i nasilnih djela počinjenih od strane srpskih snaga … što je rezultiralo masovnim egzodusom nesrpskog stanovništva sa tog područja”. Isti obrazac može se konstatovati i u opštinama Bijeljina, Zvornik, Bosanski Šamac, Doboj i Sanski Most u Bosni i Hercegovini tokom proljeća 1992.” Ono što Sud opisuje kao “zajednički zločinački cilj” dijelili su visoki politički, vojni i policijski lideri Srbije, vođstvo pobunjenih hrvatskih Srba u Srpskoj autonomnoj oblasti Krajina i Republici Srpskoj Krajini, kao i dijelu BiH pod srpskim vođstvom – Republici Srpskoj. Po naredbi iz vrha državne vlasti Srbije, Služba DB je organizovala dolazak Arkanove jedinice u Bijeljinu, u kojoj su izvršili masovne zloline nad civilima. Nakon toga nastavili su sa pljačkama, silovanjima, ubistvima i progonima nesrba, zajedno sa domaćim ekstremistima, što je na kraju dovelo skoro do nestanka Bošnjaka iz ove opštine. U presudi je potvrđeno i učešće pripadnika arkanovaca u napadu na Zvornik u aprilu 1992. godine. Presuda ne ostavlja ni najmanje sumnje u to da su arkanovci bili policijska, dakle državna jedinica iz Srbije, i da su djelovali po naređenjima sa samog vrha i u sklopu ukupnog plana etničkog čišćenja.
One koji i dalje negiraju agresiju Srbije na BiH treba podsjetiti i na to da su tadašnjoj SR Jugoslaviji (Srbija i Crna Gora) još u maju 1992. godine, jednoglasnom odlukom Savjeta bezbjednosti (uključujući i Rusiju) uvedene sankcije kojima se pridružio cijeli svijet. Sankcije su kasnije proširene, i to dva puta, opet jednoglasno, a SR Jugoslavija je, zbog agresije, isključena iz UN-a i svih međunarodnih organizacija. Nova serija sankcija Srbiji uslijedila je nakon početka genocida na Kosovu, zbog progona Albanaca s Kosova. Uz sve to, presudom Međunarodnog suda pravde Srbija je presuđena kao jedina država u svijetu kriva za nesprečavanje i nekažnjavanje genocida. Za najteže zločine je odgovarao kompletan vojni, politički i policijski vrh RS-a, i ne postoji ni jedan od najtežih ratnih zločina za koji neko od njih nije osuđen. Ako sve ovo nije dovoljno da sljedbenici i branitelji zločina shvate istinu, onda su oni beznadežan slučaj i ne može im ni Bog više pomoći.
