Piše: Saud Grabčanović

Tri teorije o porijeklu majke sultana SulejmanaVeličanstvenog su sljedeće :

1.)Savremeni turski istoričari zastupaju prvu teoriju i oni tvrde da je Ajša Hafiza po porijeklu bila Tatarka sa Krima, te da ona nije bila robinja, nego kćerka samoga tatarskoga hana i da je rođena kao muslimanka. Tatari za Turke nisu strani,  nego su srodan narod, sa sličnim jezikom i istom religijom. U poznatoj turskoj TV sapunici o sultanu Sulejmanu, koja se  doskora kod nasgledala, ona je prikazana kao Tatarka. Mislim da to uopšte ne odgovara istini, jer su se svi turski sultani isključivo ženili robinjama,  pa su majke sultana –valide bile strankinje. Dokaz za ovo je knjiga velikog turskog istoričara Ali Kemala Merama “Majke sultana” (“Padišah Analari”). U toj   knjizi je posebno istaknuta činjenica da ni jedna od majki turskih sultana nije bila Turkinja, niti rođena kao muslimanka, već su sve one bile: grčkog, bošnjačkog, bugarskog, srpskog, hrvatskog, jevrejskog, ukrajinskog ,ruskog i francuskog porijekla.Turska TV sapunica o sultanu Sulejmanu je kombinacija stvarnih istorijskih ličnosti i događaja sa izmišljenim, i puna je savremenih  detalja po pitanju načina oblačenja, odnosa na dvoru, položaja žene….Ako bi neko neuk povjerovao prikazanom u ovoj sapunici , žene u 16.vijeku su bile : sasvim slobodne, emancipovane, školovane i evropski odjevene  po poslednjoj pariškoj modi! Sultan, prema prikazanom, vrlo rijetko gdje ide osim u svoj harem i u krevet sa robinjama. Ponekad je malo ratovao , te je povremeno  ubijao vlastite sinove, što mu je bio ćejf. To je neshvatljivo karikiranje vlastite istorije! Ispada da Turci ne umiju od svoje sjajne istorije napraviti spektakl, i od poraza pobjedu, kao naši istočni susjedi. Tu negativnu osobinu imamo i mi, a naslijedili smo je od  Osmanlija. Ova prva teorija o tatarskom i muslimanskom porijeklu Ajše Hafise je, dakle, malo vjerovatna.

 

2.)   Postoje turski istoričari, kao i niz naših bosanskih istoričara, koji zastupaju teoriju broj dva, po kojoj je valida –majka sultana Sulejmana bila rodom  iz Bosne. Poznati istoričar Murat Ijigun (Murat Iyigun) s univerziteta “Colorado” je 2008. godine u radu pod naslovom “Lekcije iz otomanskog harema – o etnicitetu, religiji i ratu»  naveo da je sultanija Ajše Hafsa porijeklom iz Bosne. Ijigun se, između ostalog, pozvao na knjigu o Osmanskom carstvu Stanforda Šoa (Shaw) iz 1976. Ivan Mažuranić, hrvatski pjesnik, jezikoslovac i političar 1868. godine  je objavio rad u kojem napisao da je majka sultana Sulejmana bila rodom iz Bosne, s područja današnjeg Zvornika! On je do tog zaključka došao na osnovu istorijskih spisa koje je proučavao. U tom  njegovom radu Ajše Hafsu (Ayse) ili Ajiša Hafizu (Ayisha Hafize), kako joj je bilo ime, Mažuranić zove Hafisom, te napominje njen značaj kao majke sultana Sulejmana.

 

3.)  Po trećoj teoriji, koju su postavili jevrejski istoričari , sultanija Ajša Hafiza je bila porijeklom Jevrejka iz Poljske. Navodno njeno ime je  bilo Helga. Ovu teoriju plasiraju izraelski istoričari i ona je najmanje vjerovatna. U doba sultana Selima Osmansko je carstvo bilo hiljadama kilometara daleko od Poljske. Osmansko se  carstvo u svom širenju u Evropi zaustavilo u sredini Bosne i Srbije. Tu je bila granica carstva u vrijeme kada je živio sultan Selim I Javuz. Turci su tu zaustavljeni još od Fatihovih osvajanja. Veliki ugarski kralj Matijaš Korvin ih je tu zaustavio i izgradio je prema njima moćni odbrambeni sustav od niza utvrđenih gradova. Ovaj snažni bedem je više od pola vijeka bio granica Osmanskog carstva prema Evropi. Znači, ta navodna Jevrejka –Poljakinja,  izmišljenog imena Helga, u Istanbul i u krevet sultana Selima I mogla je stići samo avionom i to dobrovoljno!

Mislim da je ova teorija najmanje vjerovatna od sve tri. Poljakinja jeste bilo u haremima turskih sultana,  ali mnogo kasnije. Prve  Poljakinje kao robinje stižu u harem Selimovog sina sultana Sulejmana. To se  desilo u vrijeme kada je Sulejman porazio i osvojio cijelu Ugarsku i dijelove današnje Ukrajine i Slovačke. Granice  tada ogromnog carstva  došle su na granice današnje Poljske. Tek tada je postojala mogućnost dovođenja lijepih Poljakinja kao robinja u Istanbul. Sulejmanova miljenica Gulfem je porijeklom bila Poljakinja.

Od ove tri teorije, po meni, najvjerovatnija je druga teorija o bosanskom porijeklu Ajše Hafize. Ja sam napravio istorijsku analizu o porijeklu Sulejmanove majke . Rezultati moje analize potvrđuju teoriju o njenom bosanskom porijeklu i ispravnost ove teorije pod brojem dva. I ne samo da sam analizom došao do zaključka da je  majka sultana Sulejmana bila iz Bosne, nego sam ustanovio  i približno tačno mjesto iz kojeg je dovedena u sultanov harem  u  dvor Topkapi- saraj u Istanbulu. Taj grad, u kojem je je velika sultanija i valida Ajša Hafsa hatun rođena,  bila je naša Bijeljina! Najveći osmanski sultan Sulejman Veličanstveni, Kanuni, kako ga zovu Turci, imao je  bijeljinske korijene. Njegovi su đedo i nena po majci (baba i deda) bili Bijeljinci, iz samoga grada ili iz njegove okoline.  Kako sam ovo otkrio i čime to argumentujem, možete pročitati u nastavku ovog mog  rada.

                                                                         ( Nastaviće se)

Komentari