Piše: Saud Grabčanović

Biografija sultana Sulemana I Veličanstvenog

 

Najveći od svih osmanskih sultana u istoriji Osmanskog carstva sultan Sulejman I  rođen je 6. novembra 1494. godine u Trabzonu. Njegova majka je bila Ajše Hafsa (Hafiza) Hatun, a otac sultan Selim I. Sultan Sulejman je umro  7.septembra 1566. godine kod grada Sigeta u Ugarskoj ( Mađarskoj) u toku opsade tog grada. Sulejman je, inače, sa svojom armijom išao na Beč da ga konačno zauzme. Njegova iznenadna smrt kod Sigeta na putu prema Beču je prekinula taj pohod. Kod Turaka je Sulejman poznat po nadimku Kanun, ,na turskom: Süleyman I Kanuni, što prevedeno na bosanski znači «zakonodavac». Ovaj je nadimak dobio jer je ostao upamćen kao sultan koji je ustrojio tursko zakonodavstvo i donio niz na šerijatu utemeljenih zakona, na kojima je Osmansko carstvo počivalo nekoliko  narednih vijekova. Kod Evropljana toga vremena bio je poznat po drugom nadimku koji je i kod nas prihvaćen.  Evropljani su ga iz strahopoštovanja nazvali Veličanstveni, što asocira na Velikog Iskendera, slavnog grčkog osvajača Aleksandra Makedonskog zvanog Aleksandar Veliki. I zbilja, sultan Sulejman je tek za korak zaostajao za svojim slavnim prethodnikom, i ubraja se među nekoliko najvećih ratnika i osvajača u ljudskoj istoriji. Za vrijeme Sulejmanove 46-togodišnje vladavine glavni arhitekta njegovih velikih pobjeda i osvajanja, posebno u Bosni, Srbiji i Ugarskoj,  bio je njegov Veliki vezir Bošnjak Ibrahim-paša Pargalija. Za vrijeme Sulejmanove vladavine Osmansko carstvo je prošireno sa 6.557.000 km2, koliko je imalo u trenutku smrti njegovog oca sultana Selima I Javuza , na 14.893.000 km2 , što predstavlja površinu veću od današnje Rusije. Bilo je za polovinu veće od cijele Evrope, uključujući evropski dio Rusije do planine Urala! Njegove vjenčane supruge bile su Mahidevran i Hurem. Prva žena :Mahidevran je bila porijeklom Albanka, a Hurema zvana Roksalana je bila Ukrajinka ili Ruskinja  (ne zna se pouzdano). Sulejman je imao  devetoro djece. Sa sultanijom  Mahidevran imao je četvero djece, od kojih je samo jedan sin ostao živ, ali je i njega kasnije  Sulejman pogubio radi izdaje ( šehzade Mustafa). Sa sultanijom Hurem Sulejman je imao petero djece, a od njih je u životu  ostao samo sin Selim, koji je nakon Sulejmanove smrti postao sultan Selim II ,u narodu nazvan «mest» (pijanica). A šta bi Rus mogao drugo biti? Sulejman je za života  kao veliki vlastodržac i ljubitelj vlasti, u strahu da mu sinovi ne preotmu prijesto, pogubio dva svoja sina : Mustafu  i Bajazita. Dok je Sulejman bio mlađi, Poljakinja Gulfem mu je rodila djete koje je pri porodu umrlo.

 

Djetinjstvo :

Sulejman  se rodio u Trabzonu, 6. novembra 1494. Njegova majka je bila petnaestogodišnja Ajše Hafsun (1479.-1534.). Njegov otac je bio osmanski sultan Selim I Javuz . Prve godine svoga ranog djetinjstva  osmanski princ-šehzade Sulejman provodi uz majku. Njegovaje majka imala presudan uticaj u razvoju njegove ličnosti u njegovom odgoju, vaspitanju i sklonostima. Od majke je Sulejman kao dijete naučio svoj maternji jezik-bosanski, a sa njim paralelno i jezik svog oca i njegovih predaka-turski. Sa ocem se  jako malo viđao. tek u pauzama između stalnih ratova koje je  Selim I vodio i to pretežno zimi. Zato je njegova kasnija velika privrženost majci imala posebnu dimenziju.

 

Školovanje i mladost :

Kada je imao sedam godina počinje njegovo obrazovanje u specijalnoj visokoj školi za sultane i osmanske velikodostojneike koja se zvala :  Enderun mektebi nedir. Tu on izučava biologiju, istoriju, književnost i islamsku teologiju i šerijatsko zakonodavstvo. Pored ovoga, on izučava i starogrčku filozofiju, uči strane jezike i islamsku književnost. Sulejman je, pored turskog-osmanskog i bosanskog jezika, koje  je  tečno govorio,znao i  arapski, persijski i grčki jezik.  U to vrijeme skod njega se javlja i razvija  još jedan dar, po kojem će kasnije biti poznat. Sulejman se počinje baviti pisanjem poezije. Svoju je poeziju pisao na perzijskom jeziku, koji je u ta vremena bio jezik književnosti u  muslimanskom svijetu. Sulejmanova je poezija bila veoma cijenjena u ta vremena, a pisao je pod pseudonimom «Muhibi». Znanja o vojsci i ratovanju izučavao je  u palači Topkapi -saraj u Carigradu. Kao mladić se sprijateljio s Ibrahimom, mladićem kojeg su Osmanlije zarobili u  Bosni. ( Tačnije na granici Bosne i Slavonije u gradu Požegi) . Njih će dvojica kasnije predstavljati pobjednički dvojac u velikim osmanskim osvajanjima. Sulejman je predstavljao ratničku komponentu, dok je Ibrahim bio genijalni strateg i taktičar u tom dvojcu. Sulejman je prvo postavljen kao guverner grada Kafe (današnje Feodosije, pa Saruhana (Manise) i na kraju Drinopolja. Ubrzo  nakon toga umire  njegov otac sultan Selim I Javuz i Sulejman preuzima prijestolje Osmanskog carstva.

 

                                                                          ( Nastaviće se)

Komentari