Piše: Saud Grabčanović

Početak pijenja turske kahve u Beču

Nakon teškog osmanskog poraza i sloma opsade Beča, preživjeli osmanski vojnici su se dali u bijeg. Iza njihove vojske je u okolini grada ostala njihova vojna oprema, topovi i opsadne sprave, kao i šatori za  vojsku i vojni magacini puni baruta, metaka, granata i topovske đuladi. Osim oružja i vojne opreme, na bojnom polju je ostao i veliki broj kola, konja, ovaca,volova i krava, kao i deva! Pored toga, Turci su pod Bečom ostavili i svoje velike zalihe hrane, kao i kompletnu intendantsku komoru koja je uključivala mesare, pekare i poljske kuhinje, u kojima su se još uvijek pušili kazani sa hranom koja se  spremala tog jutra za sehur osmanskoj vojsci. Austrougarski  vojnici su tako došli do golemog plijena. Među zarobljenom hranom oni su se tada prvi put susreli sa nekim njima do tada potpuno nepoznatim prehrambenim artiklima koje su Osmanlije koristile. Među njima je svakako bila najinteresantnija kafa. U turskoj kuhinji zatekli su velike bakarne kazane pune neke vrele crne tečnosti koja je imala čudan miris. Pored toga, kršćanski vojnici su pronašli i vreće pune sirove i ispržene kafe u zrnu. Fratri, koji su redovno pratili antiopsadnu vojsku, odmah su „utvrdili“ da se tu radi o nekom muslimanskom „đavoljem“ napitku, te su naredili da se odmah sve to prospe, kao i da se spale vreće sa kafom. Odmah su kazani bili prosuti, a naveći dio kafe spaljen! Međutim, među kršćanskim vojnicima kao i građanima Beča koji su izašli iz grada da kupe plijen, bilo je i onih koji su znali za kafu i šta je ona u stvari. Ti su ljudi sakrili jedan dio vreća sa kafom u gradu. U početku su u strahu od Inkvizicije kafu tajno konzumirali. Kasnije su sa tom kafom bile otvorene prve kafane u gradu Beču. Početak pijenja turske kahve u gradu neki vežu za špijuna Kolšickog. Ovaj je čovjek svoju hrabrost, u kritičnim trenucima za Beč, uspio dobro unovčiti. Dobivši od grada neoporezivu kuću, on je tu navodno otvorio prvu kafanu u Beču, ali i u Evropi, tako da je ovaj dotad egzotični napitak, nepoznat širim masama u Evropi, postao dostupan svima. Odmah za njim počeli su u gradu i drugi otvarati kafane,  svaki tvrdeći da je upravo njegova bila prva. Prava istina je da Kolschitzky nije otvorio kafanu. Iako je uz kuću od zahvalnih Bečlija dobio i velike količine kafe u zrnu, koju su prilikom paničnog bijega ostavili Turci, on kafanu ipak nije otvorio. On je tu kafu preprodao onima koji su otvorili prvu kafanu u Beču. Taj podatak o Kolšickom izmislio je istoričar Gotfrid Ulih krajem 18. svijeka, kao i priču da su česti gosti u njoj bili Štarhemberg i princ Eugen Savojski. Kafana „Zu der blauen Flaschen“ (K Plavoj boci) čije je osnivanje Ulih pripisao Kolšickom, zapravo je podigao Armenac Sahak Lukasian 1703. godine, gotovo deset godina nakon smrti Kolšickog .

Bečke kifle (der Kipferl)

Kršćanski vojnici, kao i građani Beča, u napuštenim poljskim pekarama osmanske vojske pronašli su pecivo vrlo zanimljivog oblika i lijepog ukusa. Ta su ukusna peciva imala oblik mladog mjeseca, najvećeg simbola islama i osmanske zastave ( crescent moon, the figure of the moon as it appears in its first or last quarter). To interesantno pecivo se  veoma dopalo Bečlijama, pa su bečki pekari uskoro počeli praviti i peći slično pecivo, koje je danas jedan od simbola ovoga grada. Moda izrade ovog peciva se uskoro proširila i na sve ostale njemačke zemlje, kao i na Francusku, gdje je ovo pecivo dobilo ime na francuskom- „croissant“. Svojim kruasanom se danas Francuzi ponose, a on je sastavni dio njihove kulture i njihovog tradicionalnog doručka sa kojim im uz tursku kafu počinje dan!

                                                       (Nastaviće se)